Абон сæххæст уыдаид 95 азы зындгонд ирон ахуыргонд, рухстауæг æмæ патриот Плиты Никъалайы фырт Тимурыл.
Йæ номимæ баст у Цæгат Ирыстоны наукон скъолайы райрæзт æмæ Уæрæсейы Хуссары химийы наукæйы сæвзæрдимæ. Никъалайы фырт Тимур райгуырд 1930 азы æмæ йæ фæндаг уыд МГУ-йы æрыгон аспирантæй органикон æмæ биоорганикон хими, спектроскопи æмæ нефтехимийы къабазы дунейы нымад специалистмæ.
Йæ карьерæ райдыдта райгуырæн республикæйы æдде – итæг хорз бæрæггæнæнтимæ каст фæцис Ленинграды хæххон институт, куыста Мæскуы æмæ Ленинграды наукон институтты, йæхи дзы равдыста курдиатджын иртасæгæй. Йæ куыстытæ нымад цыдысты куыд СССР-ы, афтæ фæсарæнты дæр – 135 публикацийæ фылдæр, тæлмацгонд æрцыдысты англисаг æвзагмæ æмæ йын йæ куыстытæй спайда кодтой Великобритани, Франци, Германи, Япони æмæ АИШ-ы.
Фæлæ Тимурæн йæ царды сæйрагдæр нысан уыдис – Цæгат Ирыстоны медицинон академийы иумæйаг æмæ биоорганикон химийы кафедрæйы байгом æмæ йын бирæ азты разамынд дæттын. Йæ сæргъы лууыдис 1970 азæй æмæ снывонд кодта йæхи æрыгон специалисттæ цæттæ кæнынæн, наукæ æмæ уæлдæр ахуырадон уагдоны ахуырадон бындур сфидар кæнынæн. 30-æм азты уагдон нымад уыд нæ бæстæйы «æппæты къаддæр» медицинон ахуырадон уагдоныл. Ахæм адæмы фæрцы, куыд Плиты Тимур, уæлдæр ахуырадон уагдон сси Уæрæсейы хуссары медицинон ахуырады раззагдартæй.
Профессор Плийы фырты наукон уæлдæр къæпхæн нымад æрцыд æнæ традицион докторы диссертаци бахъахъхъæдæй дæр – химийы фадыджы йæ зынгæ сгуыхтыты фæдыл ын профессоры ном снысан кодта СССР-ы уæлдæр æмæ астæуккаг ауырады Министрад.
Тимуры фæдыл ацыдысты йæ сывæллæттæ дæр. Йæ фырт, Плиты Владимир, математик, наукæты кандидат, куыста ахуыргæнæгæй Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты, нæ бæстæйы егъаудæр банчыты IT æмæ технологиты къабазы. Йæ чызг, Плиты Зæлинæ, ЦИПУ-йы историон факультеты декан, зындгонд историк æмæ æхсæнадон архайæг. Активонæй кусы æхсæнадæмон æмгуысты райрæзтыл, Иран æмæ Арменийы университеттимæ баныхас кодта уникалон магистерон программæтыл, разамынд дæтты Ирыстоны хæстон историйы сæрмагонд иртасæн проекттæн.
Плиты Никъалайы фырт Тимуры мысын – æрмæст йæ наукон куыстытæ æмæ ахуыргæнæджы дæсныйад не сты, фæлæ, Ирыстоны ахуырад æмæ наукæмæ стыр бавæрæн чи бахаста æмæ хæссы, ахæм рухстауджыты династи.