Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты ЮНЕСКО-йы залы тæргæйтты мæйы 3-æм бон 12.00 сахатыл ацæудзæн уæрæсейаг ахуыргонд-физик, физикæ æмæ математикæйы Националон центры наукон разамонæг, РАН-ы академик Александр Сергеевы лекци «В поисках новых источников энергии».

ЦИПУ-йы хистæр курсыты студенттæн, магистранттæн, аспиранттæн æмæ ахуыргæнджытæн лектор радзурдзæн наукон программæ НЦФМ куыд цæуы, уый тыххæй, ахуыргæндтæ дзы агурынц ног, уæлдай эффективондæр гæнæнтæ микродунейæ энерги райсынæн, уыдоны хыгъд фидæны «мегасайенс» арæзтады фæрцы – комптоновон рухсы гуырæн.

Лекци ацæудзæн физикæ æмæ математикæйы Националон центры проект «Время науки»-йы фæлгæтты (НЦФМ цæуы госкорпораци «Росатом», М.В. Ломоносовы номыл МГУ-йы математикæ æмæ физикæйы Националон Центр æмæ Уæрæсейы федералон ядерон центр «ВНИИЭФ»-ы æххуысæй).

«Нæ фембæлды сæйраг нысан – кæм агурæм энергийы ног тыхджын гуырæнтæ? Уый тыххæй нæ хъæуы бамбарын, куыд арæзт у микродуне. Ядро арæзт у протонтæ æмæ нейронтæй, уыдон арæзт сты кварктæй, бæлвырддæр нейрон арæзт у æртæ кваркæй. Æртæ кваркы массæ у 12 мегоэлектронвольтмæ æввахс, нейтроны массæ та – 940 мегаэлектронвольты. Кæм æмбæхсы энергийы ахæм егъау хицæндзинад – нæй йæ раиртасæн? Цымæ нæй райсæн энерги нуклонтæй – протонтæ æмæ нейронтæй, ядротæй йæ дихгæнгæйæ куыд райсæм, афтæ. Иу фарст ма: цавæр сты афтид чи нæу, тынг бирæ виртуалон хайыгтæ æмæ антихайыгтæй арæзт вакуумы энергетикон хицæндзинæдтæ? Дзуапп раттыны тыххæй иртасын хъæуы ядройы структурæ нæ, фæлæ арфдæр – нуклонтæ. НЦФМ «мегасайенс» къласы комптоновон рухсы гуырæн нын фадат ратдзæн нуклон иртасынмæ, æвæрны критикон эксперименттæ дунесконд æмбарынæн» – загъта академик.

Фембæлды архайджытæ базондзысты карьерон гæнæнты тыххæй наукон фæсивæдæн госкорпораци «Росатом»-ы, физикæ æмæ математикæйы Националон центры программæйы наукон æмæ иртасæн проектты фæлгæтты, Саровы МГУ-йы филиалы магистранттæ æмæ аспирантты ахуырадон уавæртæм гæсгæ.

 «Время науки» у физикæ æмæ математикæйы Националон центры егъау наукон-рухстауæн проект, арæзт æрцыд уæрæсейаг наукæйы хуыздæр æнтыстытæ парахат кæнынæн, бæрзондквалификацион наукон æмæ инженерон-техникон кадртæ цæттæ кæнынæн, паддзахадæн ахуырадон уагдæттæ æмæ бизнесимæ Уæрæсейы технологион хæстæ æххæст кæныны уæлахиздзинадæн эффективон æмгуыстæн æмæ Дæсгай æзты наукæ æмæ технологиты хъæппæристы арæзтæн.

Энергия будущего и мега-сайнс установки: в СОГУ пройдет лекция топового ученого физика