Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты æрдзон зонæдтæ æмæ технологиты факультеты студенттæ æмæ ахуыргæнджытæ уæрæсейаг бæлццæттæ Саша Холодный æмæ Андрей Покатилоимæ Цæгат Ирыстоны ныссагътой гигантон секвойя бæлæстæ. Университеты специалисттæ баххуыс кодтой ныссадзынæн æмбæлгæ бынат равзарынæн, республикæйы æрдзон уавæртæ æмæ дзы раздæр цы бæлæстæ ныссагътой, уыдоны уавæрæн аргъ кæнгæйæ.
Уӕрӕсейаг бӕлццон Саша Холодный Цӕгат Ирыстонмӕ æрцыд дыккаг хатт. Фыццаг хатт æрцыд 2022 азы йæ бирæ фæндагон балцытæй иуы хайы. Уый бабæрæг кодта 148 бæстæйы æмæ уыд цалдæр дунейы алыварс экспедицийы. Секвойя садзын райдыдта йæ балцыты рæстæджы цы мыггæгтæ æрæмбырд кодта, уыдонæй 2019 азы. 2022 азы Дзæуджыхъæуы дендрарийы ныссагътой фыццаг гигантон секвойятæ, архайдта дзы Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ректор Огъуаты Алан дæр.
Бæлццоны ныртæккæйы балц дæр уыд ацы хъæппæрисы адарддæр. Проектмæ баиу сты биологийы зонæдты кандидаттæ æмæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ботаниктæ Игорь Николаев æмæ Юлия Лавриненко. Специалисттæ сбæрæг кодтой 2022 азы республикæйы цы гигантон секвойядендронтæ (Sequoiadendron giganteum) ныссагътой, уыдоны уавæр. Сæ ныхæстæм гæсгæ, бæлæстæ уидæгтæ ауагътой æмæ дарддæр рæзынц. Фæлæ бынæттон уавæртæ, гæнæн ис, æмæ æндавой сæ рæзты темпыл, уымæ гæсгæ ахсджиаг у зайæгойты экологон хъуагдзинæдтæ нымайын ног бынæттæ æвзаргæйæ.
Ахуыргæндтæ анализ скодтой Цæгат Ирыстоны уавæртæн, уыдонæн сæ сæйраг миниуæг у бæрзæндты зонæ. Алы зонæйæн дæр ис йæхи климатон æвдисæнтæ, уыцы нымæцы астæуккаг афæдзы температурæ, къæвда æмæ бæрзæнд. Анализы хатдзæгтæм гæсгæ эксперттæ рахастой уынаффæ, зæгъгæ, хуыздæр уаид секвойятæ ныссадзын цæгатирыстойнаг къуылдым фæзы территорийыл, Дзуарыхъæуы. Боныхъæды уавæртæ сты фæлмæндæр æмæ уарын дæр зынгæ къаддæр вæййы.
«Талатæм сæ фыццаг азты зилын дæр у ахсджиаг. Хъæуы сæ хъахъхъæнын кæрдæг кæрдгæйæ, ныццæвынæй æмæ æндæр æндæвдадæй. Хъæды нæй бæлас ныссадзæн æмæ йæ рæстæгмæ æнæхъусдардæй ныууадзын, ныфс æвæргæйæ, йæхæдæг кæй рæздзæн. Талатæм хъæуы хъусдард. Æмæ нæм уæд, чи зоны, уыдзæн цалдæр къохы Зæххы къорийыл æппæты бæрзонддæр æмæ бирæ цæрæг бæлæстæй», — фæнысан кодта Юлия Лавриненко.
Хорз уавæрты гигантон секвойя бæлæстæн сæ бæрзæнд хæццæ кæны 100 метры онг æмæ цæрынц 3000 азы онг. Бæлццон Сашæ Холодныйы фæндты ис ахæм мадзæлттæ æрвылаз аразын.
